ABD'den İran'ın petrol satışına geçici izin

ABD ve İran arasında İsviçre'de yürütülen yüksek düzeyli müzakerelerde, 60 gün içinde nihai bir anlaşmaya varılması için yol haritası üzerinde uzlaşı sağlandı.

Bu gelişmeyle eş zamanlı olarak ABD Hazine Bakanlığı, İran menşeli ham petrol ile petrokimya ürünlerinin üretimi, teslimatı ve satışına 21 Ağustos'a kadar izin veren geçici bir genel lisans yayımladı.

Katar ve Pakistan'ın arabuluculuğunda gerçekleşen görüşmelerde ilerleme kaydedilmesine karşın, Hürmüz Boğazı üzerindeki denetim ve Lübnan'daki çatışmalar nedeniyle sahada gerilim sürüyor.

ABD Hazine Bakanlığının pazartesi günü yayımladığı genel lisans, geçen hafta Washington ile Tahran arasında imzalanan mutabakat zaptı kapsamında yürürlüğe girdi.

Söz konusu mutabakat uyarınca ABD; İran menşeli ham petrol, petrol ürünleri ve türevlerinin ihracatının yanı sıra bankacılık işlemleri, sigorta ve taşımacılık dahil olmak üzere ilgili tüm hizmetlere muafiyet sağlamayı kabul etti.

Pazartesi günü onaylanan işlemler ABD'ye İran menşeli petrol ve petrokimya ürünlerinin ithalatını da kapsıyor. Ancak bu lisans, Kuzey Kore veya Küba ile yapılan işlemleri muafiyet dışında tutuyor.

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance düzenlediği basın toplantısında, nükleer müzakereler alanında ilerleme kaydedildiğini doğruladı.

İsviçre'de ABD ve İran heyetleri arasında arabulucuların katılımıyla gerçekleşen 18 saatlik yoğun görüşmelerin ardından konuşan Vance, bölgede gerilimi azaltmak, ateşkesi sağlamak ve Hürmüz Boğazı'nı açık tutmak için bir mekanizma oluşturulduğunu açıkladı.

Bölgesel bir ateşkes anlaşmasına varmak istediklerini belirten Vance, "Herkesin kendini savunma hakkına sahip olmasını güvence altına almak istiyoruz ancak hiçbir çatışmanın büyümesini istemiyoruz" dedi.

Vance ayrıca, Washington'ın İsrail tarafıyla iletişimde olduğunu ve Lübnan tarafıyla da pazar günü görüşeceklerini ekledi.

Dondurulan İran varlıklarına da değinen Vance, "Herhangi bir İran varlığını serbest bırakmamız durumunda, bunun doğrudan İran halkına ulaşacağından emin olmak istiyoruz" ifadelerini kullandı.

İRAN TEKNİK MÜZAKERELERE BAŞLAMAK İÇİN ŞARTLARINI SUNDU

İran Dışişleri Bakanlığı ve müzakere heyeti Sözcüsü İsmail Bekai, görüşmelerin ardından heyetin Tahran'a döndüğünü belirterek, mutabakat zaptı hükümlerinin uygulanması amacıyla teknik çalışma grupları kurulduğunu açıkladı.

İran resmi haber ajansı IRNA'ya konuşan Bekai, her iki taraftan teknik heyetlerin çalışmalarına salı gününden itibaren devam edeceğini bildirdi.

Dörtlü toplantıda ABD ve İran heyetlerinin nükleer dosyadaki pozisyonlarını sunduklarını ancak bunun resmi bir müzakere çerçevesinde gerçekleşmediğini kaydeden Bekai, nihai bir anlaşmaya yönelik müzakerelerin başlamasının, mutabakat zaptının 1, 4, 5, 10 ve 11. maddelerinin uygulanması şartına bağlı olduğunu vurguladı.

Bekai ayrıca, Lübnan'da mutabakatın birinci maddesinin uygulanmasını izlemek üzere bir "çatışma çözümü hücresi" mekanizması kurulacağını ifade etti.

Müzakerelerin başarısını değerlendiren Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, İsviçre'deki görüşmelerin olumlu ve yapıcı bir atmosferde tamamlandığını ve teşvik edici bir ilerlemeyle sonuçlandığını duyurdu.

Şerif, tarafların 60 gün içinde nihai bir anlaşmaya varmak için yol haritası ve siyasi denetim sağlayacak üst düzey bir komite kurulması konusunda anlaştığını, ayrıca teknik görüşmelerin sürdürülmesinin kararlaştırıldığını belirtti.

Katar ve Pakistan tarafından yapılan ortak açıklamada da İsviçre'deki üst düzey görüşmelerin ilk oturumunun başarıyla tamamlandığı doğrulanarak, teknik müzakerelerin devamı için mekanizma kurulduğu teyit edildi.

HÜRMÜZ'DE DURUM BELİRSİZLİĞİNİ KORUYOR

Müzakerelerdeki diplomatik ilerlemeye rağmen, Hürmüz Boğazı'ndaki fiili durum belirsizliğini koruyor. İran Devrim Muhafızları Ordusunun, İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırılarına tepki olarak boğazı yeniden kapattığını duyurmasının ardından pazar günü bölgeden geçen gemi sayısı keskin bir düşüş gösterdi.

Kpler veri analiz firmasının sağladığı bilgilere göre, cumartesi günü boğazdan geçen gemi sayısı 26 iken, pazar günü bu sayı 5'e geriledi.

Geçiş yapan gemiler arasında Suudi Arabistan'a ait ham petrol ve akaryakıt taşıyan ve biri Japonya'ya giden üç adet çok büyük ham petrol taşıyıcısı (VLCC) yer aldı.

İran, nisan ayındaki ateşkesi uzatmak üzere ABD ile mutabık kalmasının ardından geçen hafta boğazdaki blokajı kaldırmıştı. ABD ordusu ise ticari gemilerin bölgede faaliyet göstermeye devam ettiğini bildirdi.

Diplomatik gelişmeler küresel piyasalarda da yankı buldu. ABD ve İran'ın 60 günlük yol haritası üzerinde anlaşmasının ardından petrol fiyatları yüzde 2'ye yakın değer kaybederek Brent petrolün varil fiyatı 80 doların altına geriledi.

ABD borsalarında vadeli endeksler pazartesi günü yükseliş eğilimi gösterirken, Avrupa borsalarında Hürmüz Boğazı'ndaki belirsizlik nedeniyle daha sakin bir seyir izlendi.

Reuters'a konuşan City Index kıdemli piyasa analisti Fiona Cincotta, Hürmüz Boğazı'ndaki duruma ilişkin hala bir miktar belirsizlik olduğunu belirterek, petrol fiyatlarının varil başına 80 doların altında kalmasının piyasayı nispeten canlı tuttuğunu kaydetti.