İmzalar atıldı: İsrail, güney Lübnan'dan ne zaman çekilecek?

İsrail ile Lübnan, ABD ara buluculuğunda hazırlanan ve Lübnan ordusu güneyde kontrolü sağlayıp Hizbullah tamamen silahsızlanana kadar İsrail birliklerinin işgal altındaki topraklarda kalmasını öngören bir barış çerçeve anlaşması üzerinde mutabakata vardı.

Hizbullah ise anlaşma şartlarını teslimiyet olarak nitelendirerek reddetti.

Washington'da yürütülen doğrudan müzakerelerin beşinci turunun ardından 26 Haziran'da imzalanan bu çerçeve anlaşması, bölgede kalıcı barışın tesis edilmesini hedeflese de sahadaki askeri hareketlilik ve uzlaşmazlıklar varlığını koruyor.

Anlaşma metnine göre, İsrail ve Lübnan egemen birer komşu devlet olarak birbirlerinin barış ve güvenlik içinde yaşama hakkını tanıyor. 

Her iki ülke, aralarındaki savaş haline resmen son verme niyetlerini beyan ederken, ABD desteğiyle kapsamlı bir barış anlaşmasına ulaşmak amacıyla müzakereleri sürdürmeyi taahhüt ediyor.

Anlaşma ayrıca tarafların uluslararası siyasi ve hukuki mecralardaki tüm hasmane faaliyetleri durdurmasını, çatışmalarda hayatını kaybedenlerin naaşlarının iadesi ve tutukluların serbest bırakılması için ortaklaşa çalışmasını şart koşuyor.

Mutabakat uyarınca Lübnan Silahlı Kuvvetleri, ülke genelinde kontrolü kademeli olarak yeniden tesis edecek ve Hizbullah dahil olmak üzere tüm milis grupları silahsızlandıracak.

Sürecin ilk aşaması, İsrail saldırıları nedeniyle evlerini terk etmek zorunda kalan sivillerin güvenli geri dönüşünü sağlamak ve imar faaliyetlerini başlatmak amacıyla belirlenen iki pilot bölgede başlayacak.

Sürecin ilerleyen aşamalarına, güvenlik düzenlemelerine ve denetim mekanizmalarına dair detaylar ise henüz üzerinde çalışılan bir "Güvenlik Eki" ile netleştirilecek.

Uygulamayı ABD'nin de yer aldığı ortak bir koordinasyon grubu denetleyecek.

İsrail, Lübnan topraklarında gözü olmadığını ve Hizbullah'ın tehdit unsuru olmaktan çıkarılması halinde birliklerini geri çekeceğini açıklasa da güneydeki işgal altındaki "güvenlik bölgesinden" yakın zamanda çekilmesi beklenmiyor.

Nitekim İsrail devlet televizyonu KAN, ordunun pazar günü başlaması planlanan iki pilot bölgeden geri çekilme sürecini "gerekli hazırlıkların tamamlanmaması" gerekçesiyle ertelediğini ve yeni bir tarih belirlenmediğini aktardı.

Öte yandan İsrail'de yayın yapan Kanal 12 televizyonuna konuşan ve anlaşmanın içeriğine vakıf olan bir yetkili, çerçeve anlaşmasının Lübnan hükümetinin talebi üzerine gizli tutulan bir güvenlik eki barındırdığını öne sürdü.

İddiaya göre bu ek protokolün dördüncü maddesi, İsrail ordusuna güney Lübnan'da hareket özgürlüğü tanıyor ve geri çekilme için kesin bir takvim öngörmüyor.

Geri çekilme süreci tamamen sahadaki güvenlik koşullarına bağlı kalırken, pilot bölgelerin kapsamının da yakın gelecekte genişletilmesi hedeflenmiyor.

Siyasi mutabakata rağmen sınır hattında askeri hareketlilik sürüyor. Hizbullah, İsrail ordusunun Nebatiye, Meyfedun ve Furun bölgelerine hava ve insansız hava araçlarıyla saldırılar düzenlediğini, Bint Cubeyl ve Sur bölgelerinde sivil konutları patlattığını açıklayarak bu eylemleri ateşkesin açık bir ihlali olarak tanımladı.

Hizbullah, ihlalleri kayıt altına aldığını ve karşılık verme hakkını saklı tuttuğunu bildirdi.

İsrail ordusu ise ateşkese rağmen güneydeki birliklerine yönelik saldırılara karşılık vermek amacıyla Nebatiye ve Meyfedun'da Hizbullah'a ait üç komuta merkezini ve bir roket rampasını hedef aldığını iddia etti.

Ayrıca İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ve Savunma Bakanı Israel Katz ortak açıklamalarında, Mecdel Zun köyü yakınlarında Hizbullah'a ait 200 metre uzunluğunda ve 25 metre derinliğinde, içinde silahlar ve füze rampaları barındıran bir yer altı tünelinin imha edildiğini duyurdu.

İsrail Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir de anlaşmaya bağlı kalacaklarını ancak asıl sınavın sahadaki uygulamalar olacağını belirterek, tarihi Şakif Kalesi'nin de yer aldığı stratejik tepelerde askeri varlığın ve operasyonel planların onaylandığını açıkladı.

Kasım 2024'te imzalanan önceki anlaşma, İsrail'in çekilmesini ve Hizbullah'ın silahsızlanmasını tam olarak sağlayamadığı için kademeli olarak çöktü.

28 Şubat 2026 tarihinde ABD ve İsrail'in İran'a yönelik düzenlediği ve İran Dini Lideri Ayetullah Ali Hamaney'in ölümüyle sonuçlanan operasyonun ardından Hizbullah'ın İsrail'in kuzeyine yönelik misilleme saldırıları, İsrail'in Lübnan'daki kara ve hava operasyonlarını genişletmesine yol açtı.

İsrail'in 2 Mart 2026'da başlattığı yoğun askeri harekat, Lübnan'da 1 milyondan fazla insanın yerinden edilmesine neden oldu.

Lübnan Sağlık Bakanlığı verilerine göre, 2 Mart'tan bu yana düzenlenen saldırılarda 4 bin 247 kişi hayatını kaybetti, 12 bin 190 kişi yaralandı.

ABD Başkanı Donald Trump'ın nisan ayında duyurduğu geçici ateşkes sürelerinin uzatılması kararlarının ardından, 14 Haziran'da Pakistan'ın ara buluculuğunda ABD ile İran arasında varılan 14 maddelik mutabakat ve son olarak 26 Haziran'da imzalanan çerçeve anlaşması, bölgedeki savaşı sonlandırmaya yönelik diplomatik çabaların en güncel aşamasını oluşturuyor.